Stemmen zonder vertrouwen

De aanloop naar de Kamer-verkiezingen 2010 zorgt voor een roerige tijd, en niet alleen binnen de bestaande politieke partijen. Na BNN’s ‘Lijst 0’ was er de opkomst en aftocht van drie ‘Directe Democratie Partijen’. En wat te denken van de Partij van de Dingen? Zomaar wat ondoordachtige initiatieven, of de voorlopers van een nieuwe vorm van democratie?

Vanwege het terugtrekken van een belangrijke investeerder, is het verhaal voor De Stem van Jezelf waarschijnlijk voortijdig afgelopen. Dat wil zeggen: hun opmars richting Tweede Kamer, want voor die campagne bleek uiteindelijk niet voldoende budget. Gelukkig was hun website net gepimpt tot een mix van Ziggo-huisstijl en OVchip-campagne, en die website gaat verder als een soort veredelde ANWB-ledenpeiling om ‘de politiek te confronteren met de voorkeuren van de bevolking’.

Een poosje geleden had ik nog een interessante Twitter-discussie met de partijoprichters. Ze hadden Eén Vandaag gehaald met hun belangrijkste basisprincipe: niet eens in de vier jaar, maar telkens opnieuw mogen stemmen. Die vier jaar leek hun maar achterhaald, de internetmaatschappij vroeg om veel meer dynamiek, dus kon je je aanmelden als lid van hun partij, waarop je via de site zou kunnen stemmen voor (of tegen) ieder besluit dat werd genomen in de Kamer. Ik vroeg me af in hoeverre ze die dynamiek zouden doorvoeren: mochten zij zelf dan wel vier jaar lekker comfortabel in de Kamerbanken zitten, of was wegstemmen bij wanprestaties ook mogelijk? Wat gingen ze doen met de spreektijd die elke partij tijdens een debat heeft? Een samenvattinkje maken van alle ongefundeerde meningen die hordes reaguurders op hun site hadden geplaatst?

Ongefundeerd zullen die reacties bijna altijd zijn, want een gemiddeld Kamerlid besteedt een aanzienlijk deel van zijn werktijd aan het opdoen van dossierkennis – iets wat veel aanhangers van een StemvanJezelf-partij uiteraard niet zouden doen, omdat ze er niet voor worden betaald en andere dingen te doen hebben. Een politicus is misschien niet altijd even betrouwbaar, maar ook niet voor niets uitgevonden. Nadenken en debatteren over een kwestie is zijn vak. Sommige onderwerpen die langskomen in de politiek zijn nu eenmaal heel lastig en gecompliceerd. Is het niet een zware onderschatting om te denken dat elke Jan van de Straat daar een goed doordachte visie op kan hebben?

De oprichters van De Stem van Jezelf hadden daar wel een antwoord op: ‘Goede vraag. Wij staan voor een nieuwe ministerie voor heldere communicatie. Lastige vraagstukken simpel verwoorden dus! Mensen vinden de vraagstukken vaak lastig door de moeilijke woorden, niet door inhoud. Dat is de vertaalslag waar wij kansen in zien.’

Behalve dat de vriendelijke jongens, in één adem met hun pleidooi voor een ministerie voor communicatie, niet correct een bijvoeglijk naamwoord weten te gebruiken, is deze hele redenatie bovendien zo lek als een mandje. Want een lastig vraagstuk is een lastig vraagstuk omdat het niet simpel is te verwoorden. Een lastig vraagstuk simpel verwoorden betekent de nuances eruit halen, waardoor je dus ongefundeerd gaat stemmen. Omdat een lastig vraagstuk nu eenmaal een lastig vraagstuk is, is de essentie van democratie een laag van volksvertegenwoordiging. Het lijkt een beetje een arrogante gedachte: vanaf de bank, met je laptop op schoot, meen je net zo goed je mening te mogen geven over kwesties waar volksvertegenwoordigers zich waarschijnlijk gedurende vele uren en gesprekken in zouden verdiepen. Waarom denken we dat we het zelf wel kunnen?

Maar hier raken we de kern van het hele probleem, en de belangrijkste oorzaak van deze trillingen in het politieke landschap: een algeheel gebrek aan vertrouwen. Omdat het voor steeds meer mensen maar zeer de vraag is of die volksvertegenwoordiger zich wel zo verdiept in de kwesties die voor ons spelen, wil de burger dan maar zelf direct kunnen stemmen tijdens debatten. Het vertrouwen is er niet meer om het lot van je land gedurende vier jaar in de handen van een politieke partij te leggen, omdat die partij tijdens de verkiezingscampagne allerlei beloftes doet, die kort daarna tijdens coalitiebesprekingen net zo makkelijk weer worden losgelaten.

Dat is een bittere gewaarwording, maar het mag geen conclusie worden. Is dat vertrouwen opnieuw te herstellen, of is het politieke landschap zodanig verpest dat een nieuwe orde de enige oplossing is voor de huidige chaos? Is de Stem van Jezelf alleen maar een ondoordacht idee van twee communicatiejongetjes, of hebben ze misschien ook punten die gevestigde partijen ter harte kunnen nemen?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *