Vrede > geen oorlog

Gisteren een workshop “vredesleuzen” gegeven, samen met Florian Kullberg. Hij organiseerde het benefietfestival voor Stichting VIA en had mij dus gevraagd voor die nogal ongewone workshop. Vrijwel onvoorbereid pakten we een stift en een flip-over, terwijl een stuk of 20 net zo onvoorbereide deelnemers pen en papier kregen uitgereikt.

En het was leuk! En inspirerend. Doel was om in een uur drie goede leuzen te bedenken voor evenzoveel nog lege spandoeken. Eerst bespraken we een aantal beroemde citaten rondom oorlog/vrede uit de geschiedenis. “Het doel van de oorlog is vrede”, schreef Aristoteles bijvoorbeeld al – vandaag nog steeds een rechvaardiging die door veel oorlogsvoerders wordt gebruikt.
Deze was wat minder bekend: “Laat alle hoop op vrede varen zolang uw schoonmoeder nog leeft”. De meerderheid van de zaal dacht aan een cabaretier of moderne schrijver, maar het citaat is afkomstig van Juvenalis, Romeins dichter uit de tweede eeuw na Christus.

Een belangrijk principe om altijd te onthouden bij het bedenken van een kernachtig citaat: pas op je woorden, weeg ze goed af. Een aantal beroemde citaten zijn om deze reden, later of onmiddelijk, gaan wankelen. Zo is er lange tijd discussie geweest over de vraag of Neil Armstrong bij zijn eerste stap op de maan nou het voorvoegsel bij “man” vergat. En Kennedy’s beroemde woorden in West-Berlijn op 26 juni 1963, “Ich bin ein Berliner”, betekenen letterlijk vertaald: “Ik ben een broodje”.

Hoe dan ook, er werd driftig geschreven, geroepen en geassocieerd. En we kregen twee vellen vol! Van de uiteindelijke drie vind ik de eerste twee van een wonderschone eenvoud:

1. vrede > geen oorlog

2. Ga met de duiven

3. Vrede is een werkwoord

Over die eerste nog even dit: het ligt nogal voor de hand om het woord “vrede” meteen te associĆ«ren met oorlog. Deze drie woorden, met een wiskundig teken ertussen, maken duidelijk dat vrede verder gaat. Nog binnen het stukje oorlog-vrede sluit het aan op een uitspraak van de Britse schrijver William Hazlitt (1778-1830): “Zij die in oorlog zijn met anderen, zijn niet in vrede met zichzelf.” Trek dat breder, en je raakt een probleem dat nu meer dan ooit speelt: we zijn uit alle macht op zoek naar geluk, naar vervulling van wensen, naar ontplooiing, maar vinden we te midden van die race nog ergens vrede? Strijd leveren we met alles en iedereen, van de demonen in onszelf tot de politieke voorkeur van de buurman. En dat begint in je hart – geen oorlog maakt daar een einde aan.


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *